ضرب المثلهای شیرین بهمئی

۲۴- بی کری ماه بانو مردله گرون کرد

بی کری = بی پسری ، بی مردی     ماه بانو= ماه بانو    مردله = مردها را    گرون = گران، قیمتی       کرد( ک با کسره )= کرد 

به فارسی= بی پسری ماه بانو  باعث شد که  مردها گران شود.

در ولایت ما  شاهزنی بود به نام "ماه بانو"  او پسران رشید و غیرتمند و شجاعی داشت. تا آنها زنده بودند دیگران آنچنان که شاید مطرح نبودند.اما از قضا همه آنها مردند و ایل از وجودشان بی بهره ماند.بعد از آنها کسانی که در حد و اندازه و قواره فرزندان ماه بانو  نبودند فرصت خودنمایی و منم منم پیدا کردند. از آن موقع این ضرب المثل  باب شده است و کاربرد بسیار پیدا کرده است و به مانند ضرب المثل فارسی زیر کاربرد دارد: چو شیر در بیشه نباشد = روبه ان جولان دهند.

ضرب المثلهای شیرین بهمئی

۲۳- چیلش نیله گوشش بیاشنه

چیلش = دهنش    نیله = نمی گذارد      گوشش = گوشش       بیاشنه = بشنود

همه بر خورد کردیم با افرادی که فقط دوست دارند بگویند و کمتر دوست دارند بشنوند.این ضرب المثل خطاب به این آدمهای پر حرف است ،که کارکرد دهنشان چندین برابر کارکرد گوششان است.حکیمی را پرسیده اند  که چرا بیشتر گوش میکنی کمتر می گویی: گفت " چون مرا دو گوش داده اند و یک زبان".

 سعدی می گوید:
اگر چه پیش خردمند، خامشی ادب است ***به وقت مصلحت آن به که در سخن کوشی
دو چیز طیره ی عقل است دم فروبستن *** به وقت گفتن و گفتن به وقت خاموشی

اما بعضی ها فضیلت گوش کردن را نمیدانند. نمی دانند تا گوش نکنند نمی فهمند .فقط چیلشان به کار است و گوش بی چاره فرصت اشنیدن ندارد.

ضرب المثلهای شیرین بهمئی

۲۲- هرکی قهر ایکنه ،خشه بی بهر ایکنه

هر کی = هر کس     قهر ایکنه =قهر می کند     خشه = خودش را      بی بهر ایکنه = بی بهره  می کند   

بیشتر زمانی به کار میبرند که بچه ها از غذا و سفره و امثالهم قهرمی کنند. البته در خیلی جاها مصداق دارد.ازجمله در عرصه های بین المللی که امروز بر گفتگو و مذاکره تاکید می شود.کسی که با کظم و غیظ  ترک انجمن نماید، در واقع خود را از فواید مذاکره بی بهره می نماید. 

ضرب المثلهای شیرین بهمئی

۲۱- مال نه اخو دل بی رحم

مال= مال ،دارائی    نه اخو = از آن خود نبودن   دل=دل      بی رحم = بی رحم

من هروقت این ضرب المثل لری را می شنوم اقتصاد سوسیالیستی در ذهنم متبادر می شود.معنای آن این است که چیزی که مال خودت نباشد ،نسبت به آن بی رحم برخورد می کنی.حقیقتا همین طور است.بهترین مثال برای این ضرب المثل همان دلیل موفقیت اقتصاد آزاد در مقابل اقتصاد دولتی است.در اقتصاد دولتی به دلیل اینکه دارائی و برگشت سود مستقیم به مدیر بر نمی گردد ، لذا توجه تمام وکمال برای بهره وری بهتر از جانب مدیریت انجام نمی گردد.اگر موسسه از آن خود مدیر باشد آیا همانگونه مدیریت می کند که موسسه دولتی را ؟قطع یقین جواب منفی است.